Hans, Griet en de Jezuïet

Leugentjes om bestwil, pedagogische tikken, strategisch de andere kant uit kijken. Onbewust maken we voortdurend ethische afwegingen. Klein en groot. Privé en zakelijk. Maar wat is ‘goed’. En wat niet? Deze week kwam de Moraal bij mij langs alle kanalen binnen.

 

Het begon woensdag achter mijn nieuwe computer. Wat een snelheid! Wat een beeld! Wat een geluid! In no-time genoot ik volop van mijn oude jeugdheld Joe Jackson. Angry Joe blijkt nog steeds een wandelende paradox. Met zijn mooie liedjes op de rand van goed en kwaad (Good Bad Boy) en zijn felle strijd tegen zoiets algemeen aanvaards als het rookverbod. Joe wijst ons feilloos op de flinterdunne lijn tussen ‘Right and Wrong’: “Ideology – too hard for clever folks to understand.”

rokende man

Donderdag kreeg ons LWV-klasje een indrukwekkende Moraal-les van Eduard Kimman, hoogleraar Onderneming en Ethiek aan de Radboud Universiteit (voorheen in Maastricht en Amsterdam waar hij een boek schreef met Balkenende). Jezuïet Kimman vertelde over de mediterrane moraliteit van Aristoteles: het gaat er om wat je doet – dát is goed of slecht. In Zuid-Europa bepaalt de groep de norm: als je niet wordt betrapt (op doping of omkoping), dan ben je ook niet schuldig! Kant legde die goed-/kwaad-lat tijdens de Verlichting een stuk hoger: het gaat er niet om wat je doet, maar om wat je wilt doen. Typisch Noordwest-Europees – Kant nam het individu als norm. En hoe moet dat verder, nu het pure individualisme zo hard van zijn paard is gevallen? Kimman schaamde zich dat hij ooit ABN-AMRO adviseerde over normen en waarden: “Rijkman Groenink deed het alleen voor zijn image!” Kimman verwacht dat de nieuwe norm wordt bepaald door de rol die het individu heeft in een groep. Een mooie middenweg.

 

Weer een andere dimensie van de Moraal zagen we vrijdagavond. Bij Opera Zuid ging de opera ‘Hänsel und Gretel’ van Engelbert Humperdinck in première, met een schmierende Miranda van Kralingen als mooi-lelijke toverkol. Sprookjes zijn de Hall of Fame van ons morele denken. Jammer genoeg heeft Disney dat over-gesimplificeerd tot ‘goed en kwaad = mooi en lelijk’. De psychologie blijft daardoor onaangeroerd.

 

En in het weekend bracht het wielrennen de Moraal opnieuw onder mijn aandacht. In de koers staat ‘moraal’ gelijk aan ‘karakter’. De eeuwige pechvogels Flecha en Traksel stoempten op winderige Vlaamse kasseistroken iedereen uit hun wiel en vlogen op pure wilskracht naar de winst in de openingsklassiekers van het seizoen. Die wilskracht deed me terugdenken aan de eerste jezuïet in mijn leven, Guus Hendrichs zaliger. Deze prachtpater leerde ons niet alleen altijd maar dóór te bikkelen op de kletsnatte voetbalvelden van Union maar liet ons op het Canisius College ook eindeloos knokken met ‘Over de grenzen van goed en kwaad’ van Cicero. De moraalcirkel is rond.

wielrennen
wielrennen
Martijn Kagenaar schreef deze blog op 28.02.2010.
De blog valt in de categorie Cultuur en gaat over Joe Jackson, Eduard Kimman, ethiek, moraal en Opera Zuid.
pijltje boven